ÇAYIN BÖLGEYE OLAN SOSYAL ETKİLERİ

Ali Rıza SAKLI (*)

Geleneksel olarak tarım ve hayvancılıkla geçinen Rize halkı, çay tarımının başlamasından önce geçim açısından zorlanmıştır. Çarlık Rusya’sı döneminde Batum ve Kırım gibi bölgelere göç ederek gelir elde etmeye çalışan halk, 1917’den sonra Sovyetler Birliği’nin kurulması ve Sarp kapısının kapanması sonucu bu imkânı da kaybetmiş ve bundan sonra Batıdaki şehirlere fırıncılık, hızarcılık gibi meslekleri icra etmeye gitmiştir.

Bölgeden göçe yol açan temel etken, arazi yapısının kıyıdan itibaren dik ve dağlık oluşu nedeniyle tarımsal faaliyetlere elverişli olmamasıdır. Son derecede dik olan araziler setler yapılmak suretiyle tarım imkânına kavuşturulmuş ise de, tarım arazilerinin toplam arazi içindeki oranı yine de düşük kalmıştır.

Rize arazisinin %40 kadarı orman ve fundalık, %26’sı tarıma elverişsiz diğer arazi, %19,6’sı çayır - mera ve %13,8’i tarım arazisidir. Bu rakamlar, diğer iller ve bölgelere göre, Rize’de son derece sınırlı bir tarım arazisi bulunduğunu göstermektedir.

Toplam tarım arazileri içinde çay ziraatı yapılan alan %92,5 gibi bir yer tutmaktadır. Bu rakam çayın Rize’ye ne derece ağırlığını koymuş bulunduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Geri kalan %3,8’de meyve, %1,6’da yem bitkileri, %1,3’te sebze yetiştirilmekte, %0,8 ise tarla alanı olarak bırakılmaktadır.

Çayın Rize insanına ne getirip ne götürdüğünü tespit etmek için insanların çaydan önce ve sonra hangi tür mallara ne oranda harcama yaptıklarını dikkatinize sunmak istiyorum.

Giyim eşyasında, çay öncesinde %51 olan keten tüketimi çay sonrasında %9’a düşerken, pamuklu eşya tüketimi %19’dan % 32’ye, yünlü eşyada %12’den %36’ya çıkmıştır.

Ayakkabıda çarık tüketimi %37’den %1’e, kara lastik tüketimi %37’den %19’a düşerken, deri kösele tüketimi %7’den %54’e çıkmıştır.

Gıda maddeleri tüketiminde ise et ve balık tüketiminde fazla bir değişme olmazken, pirinç tüketimi % 56’dan %92’ye ve pazar ekmeği tüketimi ise % 26’dan %82’ye çıkmıştır.

Dayanıklı tüketim mallarında ise; Buzdolabı tüketiminde %9’dan %86’ya, radyoda %33’ten %84’e teyp tüketiminde %12’den %21’e, otomobilde %4’ten %24’e, çamaşır makinesinde %19’dan %42’ye, halıda %33’ten %61’e, lüks lambasında %33’ten %53’e çıkan bir tüketim sözkonusu olmuştur.

---------------------------------------------

(*) Ali Rıza SAKLI, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nde Dışalımlar Uzmanı olarak görev yapmaktadır.

Tel (İş): (464) 213 02 11'den 279 Cep: 0535.4599324

E-posta: alirizasakli@yahoo.com