TÜRK MİLLİ İÇECEĞİ; ÇAY

Ali Rıza SAKLI (*)

Her ülke, halkının tüketim alışkanlıklarını kendi kaynaklarına doğru yönlendirmektedir. Bu suretle, bir yandan ürününün Pazar sorununu çözerken diğer yandan yabancı mal tüketim alışkanlıkları sebebiyle dışarıya döviz ödemekten kurtulmak istemektedir.

Osmanlı döneminde ülkemizde kahve alışkanlığı yaygındı. Doğu Karadeniz'de çay üretilmeye başlanması ile Cumhuriyet döneminde çay tüketimine yönelinmiştir. Çin'de şeker üretilmediği için çay çoğunlukla şekersiz içilmektedir. Ülkemizde ise şekerli çay içimi alışkanlığı yerleşmiştir.

Ülkelerin yaygın içecek alışkanlığına "milli içecek" nitelemesi yapılırken; Almanya için bira, Fransa için şarap, Rusya için votka, ülkemiz için de "çay" zikredilmektedir.

"Türk kahvesi" adının yaygınlaşmasını sağlayan Osmanlı dönemi kahve alışkanlığı, kahve fincanlarındaki estetik ve süsleme sanatı ile de kendinden bahsettirmiştir. Çay alışkanlığının yerleşmesi ile, kahve fincanının yerini ince belli çay bardakları almış, ülkemizi ziyaret eden çay tiryakileri, ülkelerine götürdükleri bu narin bardaklarla konuklarına çay ikram etmeyi bir ayrıcalık saymışlardır.

Bir Cumhuriyet dönemi ürünü olarak ülkemizde çok yeni sayılan çay, yaygın tüketim alışkanlığının yanı sıra kültürü ve estetiği ile de kendisine yer edinmiş, Türk kültürünün bir parçası olmuştur. Çay üretimi ile ilgili tarımsal kültür ise, ülkemizin diğer yörelerinin çok fazla bilgi sahibi olmadığı üretim usulleri ile Doğu Karadeniz kıyılarımızda yaşanmaktadır.

Ülkemizin farklı ürünler yetiştirme imkânı olmayan Doğu Karadeniz kıyı şeridinde tek ürün (monokültür) durumunda olan çay, bir azgelişmiş ülkeler ürünü olduğundan dünya piyasasında giderek değer kaybetmekte ve sağladığı gelir düşmektedir. Bu gelir düşüşü; Çin, Hindistan, Sri Lanka, Kenya ve Endonezya gibi tropikal iklim kuşağında olan ve daha uzun çay toplama dönemlerine sahip ülkelere nazaran bizim üretici ve sanayiimizi daha fazla etkilemektedir.

Milli içeceğimizi, milli sınırlarımız içinde üretmeye devam etmek ve tüketim ihtiyacımızı iç piyasadan karşılayabilmek için, çay üreticisini korumak ve desteklemek gerekmektedir. Yabancı çay üreticisi ülkelerden Sri Lanka, Kenya, Tanzanya'da 12 ay çay toplanabilirken, Hindistan ile Çin'in güney kesimlerinde 10 ay çay toplanabilmektedir. Çayın sadece 6 ay büyümesine elverişli bir iklime sahip ülkemizde, çay tarımının desteklenmesi gerektiği açıkça ortadadır.

---------------------------------------------

(*) Ali Rıza SAKLI, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nde Dışalımlar Uzmanı olarak görev yapmaktadır.

Tel (İş): (464) 213 02 11'den 279 Cep: 0535.4599324

E-posta: alirizasakli@yahoo.com